Thực tế cho thấy, sau hợp nhất tỉnh, Đồng Nai là địa phương trong nhóm dẫn đầu cả nước về quy mô diện tích, dân số và tăng trưởng nền kinh tế. Đồng Nai lại ở vị trí cửa ngõ khu vực phía Nam, tiếp giáp Thành phố Hồ Chí Minh - thành phố năng động bậc nhất, “trái tim” kinh tế của cả nước. Với vị thế, quy mô, tiềm lực kinh tế hiện nay, Đồng Nai đã hội đủ điều kiện để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Tuy nhiên, đó không đơn thuần là sự thay đổi danh xưng hành chính, đó là sự “chuyển mình” tất yếu vì đại cuộc. Hơn hết đó là trọng trách gánh vác, chia sẻ của Đồng Nai với các tỉnh khác vì mục tiêu tăng trưởng chung của vùng và cả nước.
Phát biểu tại phiên họp tổ ngày 20-4 Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đang diễn ra, trong phiên thảo luận Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, Ủy viên Trung ương Ðảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Ðại biểu Quốc hội tỉnh Ðồng Nai Vũ Hồng Văn nhấn mạnh: Đồng Nai xác định sẵn sàng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương để nhận trách nhiệm là một cực tăng trưởng, gánh vác phát triển nền kinh tế quốc gia.
Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình trình bày tại kỳ họp cũng khẳng định: Việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ tạo động lực phát triển mới không chỉ cho Đồng Nai mà còn đóng góp thiết thực cho khu vực miền Nam và cả nước. Đây là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và mô hình quản trị địa phương nhằm đưa Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có chức năng chia sẻ, liên kết, tương hỗ cùng phát triển với Thành phố Hồ Chí Minh, đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia…
Việc Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là một sự công nhận về vị thế chính trị, kinh tế và xã hội của tỉnh. Đồng thời mở ra cánh cửa để địa phương tiếp cận với các cơ chế, chính sách đặc thù, tăng tỷ lệ điều tiết ngân sách và có quyền tự chủ cao hơn trong quy hoạch. Với một tỉnh có quy mô GRDP đứng thứ 4 cả nước và thu ngân sách luôn trong nhóm dẫn đầu như Đồng Nai, việc thay đổi mô hình quản lý từ “chính quyền nông thôn” sang “chính quyền đô thị” là xu thế tất yếu.
Việc Quốc hội xem xét chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai ngay tại kỳ họp thứ nhất sau cuộc bầu cử Quốc hội khóa mới cho thấy tính cấp thiết, thời cơ chín muồi và bước đi chiến lược vì mục tiêu phát triển chung của vùng và cả nước. Dự án Sân bay Long Thành (giai đoạn 1) dự kiến đưa vào vận hành trong năm 2026 và trong chiến lược phát triển của quốc gia, Long Thành được quy hoạch thành đô thị sân bay thế hệ mới, thông minh, có quy mô toàn cầu, trở thành cặp đô thị song sinh (Twin Cities) với Thành phố Hồ Chí Minh - mô hình 2 đô thị nằm gần nhau, có chức năng riêng biệt nhưng bổ trợ lẫn nhau trong một không gian kinh tế - hạ tầng thống nhất.
Vì lẽ đó, Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương lúc này là sự “chuyển mình” tất yếu. Như Bí thư Tỉnh ủy Vũ Hồng Văn cũng đã chia sẻ tại phiên thảo luận tổ ngày 20-4: “Đây là thời điểm “chín muồi”. Nếu chậm trễ thực hiện, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển”.
Minh Hà - Lê Thành